Skip to main content

Πονοκέφαλος στο ΥΠΕΧΩΔΕ για το μετρό Θεσσαλονίκης

Πρώτο Θέμα, 28.05.08

Της Μαριάννας Τζάννε

Με το άγχος της Διεθνούς Εκθεσης της Θεσσαλονίκης βρίσκονται στο ΥΠΕΧΩΔΕ, λόγω της απογοητευτικής πορείας εργασιών του μετρό της συμπρωτεύουσας, το οποίο πολύ δύσκολα θα μπορέσει να αναστρέψει τις μεγάλες καθυστερήσεις αλλά και τις αποκλίσεις που εμφανίζει από το αρχικό χρονοδιάγραμμα. Η σύμβαση έχει υπογραφτεί από τον Απρίλιο του 2006 και εδώ και έναν χρόνο έχουν ξεκινήσει οι κατασκευαστικές εργασίες, οι οποίες όμως ακολουθούν ρυθμούς… χελώνας.

Τα οικονομικά προβλήματα και οι μεγάλες διοικητικές αναταράξεις στην ΑΕΓΕΚ, που είναι ο επικεφαλής της κοινοπραξίας που κατασκευάζει το έργο, αλλά και οι αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας από τα σημεία που θα περάσουν οι σταθμοί του Μετρό, έχουν φρενάρει την πρόοδο του έργου, με κίνδυνο οι πρωθυπουργικές εξαγγελίες στη ΔΕΘ να μην έχουν να προσθέσουν τίποτα καινούριο στην εξέλιξή του.

Οι δύο μετροπόντικες που θα αναλάβουν τη διάνοιξη των σηράγγων έχουν παραληφθεί αλλά, σύμφωνα με τις αισιόδοξες προβλέψεις της Αττικό Μετρό, δεν θα πιάσουν δουλειά νωρίτερα από τα τέλη του καλοκαιριού, καθώς προηγούνται οι πρόδρομες εργασίες και οι αρχαιολογικές ανασκαφές.

Μέχρι στιγμής έχουν εγκατασταθεί τα 13 από τα 18 εργοτάξια, ενώ έχουν προχωρήσει οι κύριες κατασκευαστικές εργασίες μόνο σε τρεις σταθμούς (Βενιζέλος, Συντριβάνι, Σιδηροδρομικός Σταθμός).

Πριν από λίγες μέρες, η διοίκηση της Αττικό Μετρό ξεπέρασε άλλο ένα μεγάλο εμπόδιο που είχε με το Παπάφειο Ορφανοτροφείο και πολύ σύντομα θα ξεκινήσει η εγκατάσταση του εργοταξίου της στην περιοχή.

Οι διαπραγματεύσεις με το Διοικητικό Συμβούλιο διήρκησαν μήνες και σύμφωνα με πληροφορίες χρειάστηκε παρέμβαση του υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. Γιώργου Σουφλιά στον μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ανθιμο, που είναι ο πρόεδρος του ορφανοτροφείου, για να ξεπεραστούν οι δυσκολίες.
Το Παπάφειο είχε αρχικώς αρνηθεί να παραχωρήσει τμήμα του ακινήτου του για την εγκατάσταση σταθμού μετρό στον αύλειο χώρο και ζητούσε ισχυρά ανταλλάγματα για να ξεμπλοκάρει το έργο. Πληροφορίες αναφέρουν ότι μετά το τηλεφώνημα του κ. Σουφλιά τελικά συμφωνήθηκαν οι όροι παραχώρησης, οι οποίοι μεταξύ άλλων προβλέπουν την αμοιβή για τις απαλλοτριώσεις των χώρων που θα καταλάβει το μετρό αλλά και την ανάληψη από μέρους της Αττικό Μετρό του κόστους κατασκευής των σχολικών κτιρίων (συνολικής επιφάνειας 1.600 τ.μ.) που θα στεγάσουν τα παιδιά με ειδικές ανάγκες στο ορφανοτροφείο του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Το μετρό αποκαλύπτει την άγνωστη Θεσσαλονίκη

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 10/06/2008
Της Γιωτας Μυρτσιωτη
Οι προσδοκίες ήταν και είναι μεγάλες. Ολοι μιλούσαν για τη μεγαλύτερη αρχαιολογική ανασκαφή στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, ελπίζοντας ότι ο μετροπόντικας θα φέρει στο φως ανεκτίμητης αξίας ευρήματα που σηματοδοτούν τη διαχρονική πορεία της πόλης και θα φωτίσουν άγνωστες πτυχές της ιστορίας της. Ωστόσο, πολλά ερωτήματα προκύπτουν από τη μέχρι τώρα διαχείριση του αρχαιολογικού θησαυρού στους χώρους όπου διενεργούνται τα έργα του μετρό, καθώς δείχνει να κινείται σε συνθήκες ακατανόητης μυστικότητας. Τα τέσσερα χρυσά στεφάνια που έκρυβε απλός λακκοειδής τάφος ελληνιστικής περιόδου στον χώρο της Βιβλιοθήκης του ΑΠΘ και είδαν πριν από τρεις ημέρες το φως της δημοσιότητας με περιπετειώδη τρόπο και μόνο μέσω Αθηνών (υπουργείο Πολιτισμού), ήταν το αποκορύφωμα.
Το σκοτεινό τούνελ της πληροφόρησης από την αρμόδια αρχαιολογική υπηρεσία (ΙΣΤ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων) είχε στηθεί εξαρχής, τροφοδοτώντας όπως είναι αναμενόμενο φημολογίες περί φόβου ενδεχόμενης καθυστέρησης του έργου. Ουδέποτε ανακοινώθηκε λεπτομερώς πόσα, τι είδους και ποια ευρήματα έκρυβαν οι 800 και πλέον ταφές του εκτός των τειχών Ανατολικού Νεκροταφείου που έχουν ανασκαφεί ώς σήμερα σ’ έναν από τους σταθμούς του μετρό. Ούτε έγιναν γνωστά τα ευρήματα ανασκαφών στις «υψηλού αρχαιολογικού κινδύνου» όπως είχαν χαρακτηριστεί, περιοχές μεταξύ Ν.Σ. Σταθμού (σε 200 και πλέον τάφους του δυτικού νεκροταφείου) και Συντριβανίου από τις οποίες αναμένεται εντυπωσιακή αρχαιολογική «σοδειά».
Οι εισηγήσεις στο ΚΑΣ έκαναν λόγο για κτερίσματα ελάχιστων τάφων, γυάλινα και πήλινα αγγεία, χρυσά και χάλκινα νομίσματα, λυχνάρια, μεταλλικά αντικείμενα σε απλές ταφές που χρονολογούνται από τους ελληνιστικούς χρόνους ως τον 4ο μ.Χ. αιώνα. Πρόσφατα μάλιστα, ο χώρος της βιβλιοθήκης χαρακτηρίστηκε «το φτωχότερο τμήμα του νεκροταφείου» με τάφους που φαίνεται ότι ανήκαν σε άτομα κατώτερης κοινωνικής τάξης. Η γυναικεία ταφή με τα χρυσά στεφάνια απο φύλλα ελιάς των πρώιμων ελληνιστικών χρόνων διέψευσε τελικά τις εκτιμήσεις. Η νεκρή, σύμφωνα το ΥΠΠΟ, ήταν κτερισμένη με δύο χρυσά στεφάνια τοποθετημένα στα πόδια (ασυνήθιστο για αρχαία ταφή) και δύο στην περιοχή του κρανίου, χρυσά σκουλαρίκια με ημιπολύτιμους λίθους με τη μορφή κεφαλής σκύλου, ένα χάλκινο νόμισμα, χρυσή δανάκη, χάλκινο κάτοπτρο, δύο πήλινες πυξίδες, ένα χάλκινο και τέσσερα πήλινα αγγεία.
Ποια κοινωνική τάξη εκπροσωπούσε η γυναίκα που βρίσκεται θαμμένη εδώ και 2.500 χρόνια; Τι σηματοδοτεί το χρυσό στεφάνωμα και μάλιστα με φύλλα ελιάς (κι όχι μυρτιάς που ήταν το σύνηθες στον χώρο της Μακεδονίας) στα πόδια και το κεφάλι; Ποιες φυλαγμένες μνήμες πανάρχαιες και χθόνια μυστικά κρατούσε μέχρι χθες κάτω από τις πολυσύχναστες εγκαταστάσεις της Πανεπιστημιούπολης;
Η νεκρή όπως επιβεβαιώνουν ίχνη αποσαρθρωμένων ξύλων ήταν τοποθετημένη σε ξύλινο φέρετρο σε ύπτια στάση με το κρανίο στα βορειοανατολικά και τα χέρια παράλληλα στον κορμό. Αν και τα οστά είναι εξαιρετικά αποσαρθρωμένα το ύψος του σωζόμενου σκελετού φθάνει τα 1,12 μέτρα.
«Δεν αποτελεί έκπληξη»
Σε μερίδα των αρχαιολόγων, το πρόσφατο εύρημα δεν αποτελεί έκπληξη. Στις «απαξιωτικές αναφορές περί ”φτωχικών” περιοχών της εκτός των τειχών Θεσσαλονίκης όπου σκάβει το Μετρό με τα αναμενόμενα και ευτελή ευρήματα και τα ασήμαντα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα», είχε τοποθετηθεί η μέχρι πρότινος ως επικεφαλής των ανασκαφών στους εκτός των ανατολικών τειχών σταθμούς του μετρό (Συντριβάνι και Πανεπιστήμιο) αρχαιολόγος της ΙΣΤ Ε.Π.ΚΑ κ. Μαρία Τσιμπίδου-Αυλωνίτη.
Η ενασχόλησή της, επί 25ετία με την απέραντη Νεκρόπολη απέδωσε κατά καιρούς πλείστες ανακοινώσεις, καθώς όπως αναφέρει, την τελευταία μόνο εικοσαετία έχουν ανασκαφεί περισσότερα από 2.000 ταφικά μνημεία εκπλήσσοντας για τα αξιόλογα ευρήματα που τεκμηριώνουν αδιάλειπτη χρήση του ανατολικού νεκροταφείου από το τέλος του 4ου αιώνα π.Χ. μέχρι τουλάχιστον και το β΄ μισό του 4ου αι μ.Χ. «Θεωρώ μάλλον αδικαιολόγητη την έκπληξη που αρχικά προκάλεσε ο εντοπισμός αρχιτεκτονικών κατάλοιπων στην περιοχή βιβλιοθήκης», επισήμανε χαρακτηριστικά η κ. Τσιμπίδου. Αφησε επίσης ερωτήματα για την τύχη κτιρίου μνημειακού χαρακτήρα με εξαίρετα ψηφιδωτά δάπεδα στον σταθμό Συντριβάνι όπου οι εργασίες του μετρό προχωρούσαν με γοργούς ρυθμούς. «Ενα νεκροταφείο δεν είναι μόνο τα σκάμματα και τα μνημεία του. Δεν είναι ένας χώρος έρημος, δεν είναι αποκομμένος από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, και, όσο οξύμωρο κι αν ακούγεται, στα όριά του δεν επικρατεί… άκρα του τάφου σιωπή!».

Η αρχαία Θεσσαλονίκη στο φως μέσω μετρό

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 16/04/2008

Της Γιωτας Μυρτσιωτη
Ενώπιον ενός εκτενούς τμήματος του Ανατολικού Νεκροταφείου της Θεσσαλονίκης βρέθηκε χθες ο υπουργός Πολιτισμού κ. Μιχάλης Λιάπης νότια της Βιβλιοθήκης του ΑΠΘ όπου τα συνεργεία του Μετρό εργάζονται πυρετωδώς για την ολοκλήρωση της ανασκαφικής έρευνας. Μέχρι σήμερα έχουν έρθει στο φως 760 τάφοι που χρονολογούνται από τους Ελληνιστικούς Χρόνους ώς τον 4ο μ.Χ. αιώνα σ’ ένα σκάμμα 2.600 τ.μ. στο σημείο όπου θα διασταυρώνονται οι γραμμές του μετρό.
Στην πλειονότητά τους είναι τάφοι λιτοί, της υστερορωμαϊκής, κυρίως, περιόδου, «φτωχικά κτερισμένοι» με γυάλινα και πήλινα αγγεία, νομίσματα και ελάχιστα μεταλλικά κοσμήματα. «Φαίνεται πως ήταν το φτωχότερο τμήμα του ανατολικού νεκροταφείου» εκτιμά η προϊσταμένη της ΙΣΤ΄ εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων κ. Λίλιαν Αχειλαρά, καθώς στο Συντριβάνι οι τάφοι που βρέθηκαν μέχρι στιγμής έφεραν πιο πλούσια κτερίσματα.
Ανήκουν στο εκτός των τειχών ανατολικό νεκροταφείο των ελληνιστικών, ρωμαϊκών και παλαιοχριστιανικών χρόνων που, όπως διευκρίνιζε πριν από ένα μήνα στο αρχαιολογικό συνέδριο η υπεύθυνη μέχρι πρότινος αρχαιολόγος στην ανασκαφή του Πανεπιστημίου κ. Μαρία Ακαμάτη, την τελευταία μόνο 20ετία ανασκάφηκαν περισσότερα απο 2.000 ταφικά μνημεία αποκαλύπτοντας αξιόλογα ευρήματα που τεκμηριώνουν την αδιάλειπτη χρήση του από το τέλος του 4ου π.Χ μέχρι τουλάχιστον και το β’ μισό του 4ου αιώνα μ.Χ. Τεκμηριώνοντας τη 17χρονη εμπειρία της στην έρευνα του ανατολικού νεκροταφείου η κ. Ακαμάτη θεωρεί ευχής έργον την ανασκαφή Μετρό για την ολοκλήρωση της αρχαιολογικής έρευνας αλλά με μια ευχή: η μοίρα τους να μην είναι ίδια με εκείνη που καταγράφηκε πριν από 40 χρόνια από τον Φ. Πέτσα: «Είναι λυπηρόν ότι μόνον τα κινητά ευρήματα και εκ των τάφων μόνον εις διεσώθη και μετεφέρθη εις το Μουσείον Θεσσαλονίκης».
Οι ρυθμοί της ανασκαφικής έρευνας είναι ταχύτατοι ώστε να ολοκληρωθούν το καλοκαίρι. Τα ευρήματα συγκεντρώνονται στις αποθήκες της ΙΣΤ΄ Εφορείας με την προοπτική να παρουσιαστούν αρχικά σε περιοδικές εκθέσεις και στη συνέχεια θα αναδειχθούν στην Αθήνα.