Official proposal of the Department of Civil Engineering regarding the preservation of Byzantine antiquities at the Venizelou Metro station, in Thessaloniki, Greece. Powerpoint presentation and Video illustration of the concept as presented during the Workshop organized by Aristotle University Thessaloniki on April 19th, 2013.
All four alternative solutions
Streaming of the Workshop
Της Μαριάννας Τζάννε
Με το άγχος της Διεθνούς Εκθεσης της Θεσσαλονίκης βρίσκονται στο ΥΠΕΧΩΔΕ, λόγω της απογοητευτικής πορείας εργασιών του μετρό της συμπρωτεύουσας, το οποίο πολύ δύσκολα θα μπορέσει να αναστρέψει τις μεγάλες καθυστερήσεις αλλά και τις αποκλίσεις που εμφανίζει από το αρχικό χρονοδιάγραμμα. Η σύμβαση έχει υπογραφτεί από τον Απρίλιο του 2006 και εδώ και έναν χρόνο έχουν ξεκινήσει οι κατασκευαστικές εργασίες, οι οποίες όμως ακολουθούν ρυθμούς… χελώνας.
Τα οικονομικά προβλήματα και οι μεγάλες διοικητικές αναταράξεις στην ΑΕΓΕΚ, που είναι ο επικεφαλής της κοινοπραξίας που κατασκευάζει το έργο, αλλά και οι αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας από τα σημεία που θα περάσουν οι σταθμοί του Μετρό, έχουν φρενάρει την πρόοδο του έργου, με κίνδυνο οι πρωθυπουργικές εξαγγελίες στη ΔΕΘ να μην έχουν να προσθέσουν τίποτα καινούριο στην εξέλιξή του.
Οι δύο μετροπόντικες που θα αναλάβουν τη διάνοιξη των σηράγγων έχουν παραληφθεί αλλά, σύμφωνα με τις αισιόδοξες προβλέψεις της Αττικό Μετρό, δεν θα πιάσουν δουλειά νωρίτερα από τα τέλη του καλοκαιριού, καθώς προηγούνται οι πρόδρομες εργασίες και οι αρχαιολογικές ανασκαφές.
Μέχρι στιγμής έχουν εγκατασταθεί τα 13 από τα 18 εργοτάξια, ενώ έχουν προχωρήσει οι κύριες κατασκευαστικές εργασίες μόνο σε τρεις σταθμούς (Βενιζέλος, Συντριβάνι, Σιδηροδρομικός Σταθμός).
Πριν από λίγες μέρες, η διοίκηση της Αττικό Μετρό ξεπέρασε άλλο ένα μεγάλο εμπόδιο που είχε με το Παπάφειο Ορφανοτροφείο και πολύ σύντομα θα ξεκινήσει η εγκατάσταση του εργοταξίου της στην περιοχή.
Οι διαπραγματεύσεις με το Διοικητικό Συμβούλιο διήρκησαν μήνες και σύμφωνα με πληροφορίες χρειάστηκε παρέμβαση του υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. Γιώργου Σουφλιά στον μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ανθιμο, που είναι ο πρόεδρος του ορφανοτροφείου, για να ξεπεραστούν οι δυσκολίες.
Το Παπάφειο είχε αρχικώς αρνηθεί να παραχωρήσει τμήμα του ακινήτου του για την εγκατάσταση σταθμού μετρό στον αύλειο χώρο και ζητούσε ισχυρά ανταλλάγματα για να ξεμπλοκάρει το έργο. Πληροφορίες αναφέρουν ότι μετά το τηλεφώνημα του κ. Σουφλιά τελικά συμφωνήθηκαν οι όροι παραχώρησης, οι οποίοι μεταξύ άλλων προβλέπουν την αμοιβή για τις απαλλοτριώσεις των χώρων που θα καταλάβει το μετρό αλλά και την ανάληψη από μέρους της Αττικό Μετρό του κόστους κατασκευής των σχολικών κτιρίων (συνολικής επιφάνειας 1.600 τ.μ.) που θα στεγάσουν τα παιδιά με ειδικές ανάγκες στο ορφανοτροφείο του Μεγάλου Αλεξάνδρου
Της Γιωτας Μυρτσιωτη
Ενώπιον ενός εκτενούς τμήματος του Ανατολικού Νεκροταφείου της Θεσσαλονίκης βρέθηκε χθες ο υπουργός Πολιτισμού κ. Μιχάλης Λιάπης νότια της Βιβλιοθήκης του ΑΠΘ όπου τα συνεργεία του Μετρό εργάζονται πυρετωδώς για την ολοκλήρωση της ανασκαφικής έρευνας. Μέχρι σήμερα έχουν έρθει στο φως 760 τάφοι που χρονολογούνται από τους Ελληνιστικούς Χρόνους ώς τον 4ο μ.Χ. αιώνα σ’ ένα σκάμμα 2.600 τ.μ. στο σημείο όπου θα διασταυρώνονται οι γραμμές του μετρό.
Στην πλειονότητά τους είναι τάφοι λιτοί, της υστερορωμαϊκής, κυρίως, περιόδου, «φτωχικά κτερισμένοι» με γυάλινα και πήλινα αγγεία, νομίσματα και ελάχιστα μεταλλικά κοσμήματα. «Φαίνεται πως ήταν το φτωχότερο τμήμα του ανατολικού νεκροταφείου» εκτιμά η προϊσταμένη της ΙΣΤ΄ εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων κ. Λίλιαν Αχειλαρά, καθώς στο Συντριβάνι οι τάφοι που βρέθηκαν μέχρι στιγμής έφεραν πιο πλούσια κτερίσματα.
Ανήκουν στο εκτός των τειχών ανατολικό νεκροταφείο των ελληνιστικών, ρωμαϊκών και παλαιοχριστιανικών χρόνων που, όπως διευκρίνιζε πριν από ένα μήνα στο αρχαιολογικό συνέδριο η υπεύθυνη μέχρι πρότινος αρχαιολόγος στην ανασκαφή του Πανεπιστημίου κ. Μαρία Ακαμάτη, την τελευταία μόνο 20ετία ανασκάφηκαν περισσότερα απο 2.000 ταφικά μνημεία αποκαλύπτοντας αξιόλογα ευρήματα που τεκμηριώνουν την αδιάλειπτη χρήση του από το τέλος του 4ου π.Χ μέχρι τουλάχιστον και το β’ μισό του 4ου αιώνα μ.Χ. Τεκμηριώνοντας τη 17χρονη εμπειρία της στην έρευνα του ανατολικού νεκροταφείου η κ. Ακαμάτη θεωρεί ευχής έργον την ανασκαφή Μετρό για την ολοκλήρωση της αρχαιολογικής έρευνας αλλά με μια ευχή: η μοίρα τους να μην είναι ίδια με εκείνη που καταγράφηκε πριν από 40 χρόνια από τον Φ. Πέτσα: «Είναι λυπηρόν ότι μόνον τα κινητά ευρήματα και εκ των τάφων μόνον εις διεσώθη και μετεφέρθη εις το Μουσείον Θεσσαλονίκης».
Οι ρυθμοί της ανασκαφικής έρευνας είναι ταχύτατοι ώστε να ολοκληρωθούν το καλοκαίρι. Τα ευρήματα συγκεντρώνονται στις αποθήκες της ΙΣΤ΄ Εφορείας με την προοπτική να παρουσιαστούν αρχικά σε περιοδικές εκθέσεις και στη συνέχεια θα αναδειχθούν στην Αθήνα.
| ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 31/7/2007 |  |
 Άναψε το πράσινο φως για την έλευση του πρώτου μετροπόντικα στη Θεσσαλονίκη, ο οποίος θα βρίσκεται στην πόλη σε περίπου έξι εβδομάδες, καθώς αναμένεται να “πιάσει δουλειά” από τις αρχές του νέου χρόνου.
Την περασμένη Τετάρτη, εκπρόσωποι της Αττικό Μετρό και της κοινοπραξίας των κατασκευαστικών εταιρειών, που ανέλαβαν το έργο (SELI – ΑΕΓΕΚ, AIS, AIASA και IMPREGILO), επισκέφθηκαν το εργοστάσιο κατασκευής του μετροπόντικα (TBM) στο Schwanau της Γερμανίας, όπου επιβεβαίωσαν ότι οι εργασίες κατασκευής του ολοκληρώθηκαν με επιτυχία και υπέγραψαν την παραλαβή του. “Το TBM παραγγέλθηκε πέρυσι τον Αύγουστο και για την κατασκευή του χρειάστηκαν δέκα μήνες. Έχει κατασκευαστεί σύμφωνα με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας και διαθέτει όλες τις τεχνικές προδιαγραφές για να ανταποκριθεί στις συνθήκες του υπεδάφους της Θεσσαλονίκης.
“Οι συνθήκες αυτές είναι γνωστές, γιατί πριν από είκοσι χρόνια ακριβώς στην ίδια διαδρομή είχε κατασκευαστεί και ο κεντρικός αποχετευτικός αγωγός της πόλης. Το υπέδαφος της Θεσσαλονίκης είναι μαλακό, γι’ αυτό επιπρόσθετα πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ένα συμπληρωματικό σύστημα ασφαλείας”, δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της ΑΕΓΕΚ Μιχάλης Σίμας, ενώ συμπληρωματικά ανέφερε ότι στα τέλη Αυγούστου και στις αρχές Οκτωβρίου αναμένονται να έρθουν από τη Ρώμη δύο υδροφρέζες αντίστοιχα, που θα τοποθετηθούν στην οδό Βενιζέλου και στο πανεπιστήμιο, και οι οποίες πρόκειται να χρησιμοποιηθούν στην κατασκευή των διαφραγματικών τοίχων των σταθμών. Μάλιστα, για την αποπεράτωση του έργου πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ακόμη ένας μετροπόντικας, η κατασκευή του οποίου αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στους επόμενους δύο μήνες. Τα δύο μηχανήματα θα κοστίσουν 15 εκατ. ευρώ, ενώ το συνολικό κόστος του μηχανικού εξοπλισμού για το έργο θα φτάσει τα 24 εκατ. ευρώ. Καθυστερήσεις και λύσεις Μαίρη Στεφάνου |
|
Δύο κτίρια του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κινδυνεύουν να υποστούν σημαντικές ζημιές και να καταστούν ανασφαλή για χρήση, καθώς, ενώ από χρόνια έχουν επισημανθεί τα στατικά προβλήματά τους, βάσει του ελέγχου τρωτότητας που έχει διενεργηθεί, ουσιαστικά δεν έγινε καμιά περαιτέρω ενέργεια για την απαιτούμενη ενίσχυσή τους. Τα κτίρια αυτά μάλιστα βρίσκονται στη ζώνη επιρροής της γραμμής του μετρό, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι φόβοι για τη στατικότητά τους. Πρόκειται για το κτίριο διοίκησης του ΑΠΘ και για το κτίριο των τοπογράφων.
Τα συγκεκριμένα κτίρια, σύμφωνα με τους επιστήμονες, έτσι κι αλλιώς εμφανίζουν προβλήματα στατικότητας και απαιτούνται εργασίες ενίσχυσής τους, ενώ η διέλευση της γραμμής του μετρό από το ΑΠΘ ενδεχομένως να επιτείνει το πρόβλημά τους. Η επικινδυνότητα των συγκεκριμένων κτιρίων και η ανάγκη ενίσχυσής τους δε διαπιστώθηκε σήμερα, αλλά εδώ και τουλάχιστον δύο χρόνια, μετά τη σχετική μελέτη που έγινε από το Εργαστήριο Σκυροδέματος στα κτίρια της πανεπιστημιούπολης.
Η ολοκλήρωση του προσεισμικού ελέγχου τρωτότητας σε ένα σύνολο 204 κτιρίων της πανεπιστημιούπολης είχε δείξει πως τα κτίρια του κάμπους του ΑΠΘ είναι σε καλύτερη κατάσταση κατά μέσο όρο από τα περίπου 500 κτίρια νοσοκομείων και σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη Θεσσαλονίκη, που επίσης ελέγχθηκαν για την τρωτότητά τους. Εντούτοις, 30 από τα κτίρια του ΑΠΘ μπήκαν στο… μικροσκόπιο των ελέγχων. Κινδύνους στατικότητας μέχρι του σημείου να κινδυνεύσει με κατάρρευση δεν είχε κανένα κτίριο, όμως ορισμένα τονίστηκε ότι θα χρειαστούν ενισχύσεις ή άλλου είδους επεμβάσεις.
Κινδυνεύουν
Ανάμεσα στα κτίρια που είχαν το μεγαλύτερο πρόβλημα, για ορισμένα από τα οποία ο προσεισμικός έλεγχος τρωτότητας προχώρησε από την πρώτη φάση (οπτικός) και στη δεύτερη, ήταν το κτίριο διοίκησης του ΑΠΘ και το κτίριο των τοπογράφων. Για το πρώτο μάλιστα κρίθηκε απολύτως αναγκαίο να γίνουν οι απαιτούμενες μελέτες ενίσχυσης, αλλά και να εγκριθούν κονδύλια για τις απαιτούμενες εργασίες. Για το κτίριο των τοπογράφων η διαδικασία δεν προχώρησε ούτε στη μελέτη.
Oπως δήλωσε στον «Α» ο επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος προσεισμικού ελέγχου των δημόσιων κτιρίων της Θεσσαλονίκης, καθηγητής του Εργαστηρίου Σκυροδέματος του ΑΠΘ, Κοσμάς Στυλιανίδης, «τα δύο αυτά κτίρια που βρίσκονται στη ζώνη επιρροής του μετρό είχε κριθεί ότι χρειάζονται ενίσχυση είτε περνούσε το μετρό, είτε όχι. Για το κτίριο διοίκησης η μελέτη ολοκληρώθηκε και μάλιστα επρόκειτο να προχωρήσουμε στις απαιτούμενες εργασίες ενίσχυσης, όμως “φρέναρε” λόγω της γειτνίασης του κτιρίου με τη γραμμή του μετρό. Η μελέτη εστάλη στην “Αττικό Μετρό ΑΕ”, προκειμένου να τη δει και να κάνει τις παρατηρήσεις της, διότι τα δεδομένα αλλάζουν. Θα δούμε αν θα πρέπει να γίνουν κάποιες τροποποιήσεις κι από εκεί και πέρα θα πρέπει να προχωρήσει η ενίσχυση του κτιρίου. Από τα υπόλοιπα κτίρια που βρίσκονται στη ζώνη επιρροής, στον άξονα από τον οποίο περνάει το μετρό, το πιο ευάλωτο -τρωτό- είναι το κτίριο των τοπογράφων. Το πρόβλημά του δεν προκύπτει λόγω παλαιότητας, αλλά λόγω του σχεδιασμού του και είναι από τα πλέον τρωτά κτίρια του ΑΠΘ. Δυστυχώς, δεν έγινε για την ενίσχυσή του κάποια ενέργεια ακόμη. Υπογραμμίζω πως ανεξαρτήτως μετρό είναι απαραίτητο γι αυτά τα δύο κτίρια να γίνουν οι μελέτες και τα έργα ενίσχυσής τους. Πιθανώς να μην αντιμετωπίσουν κανένα πρόβλημα από τη διέλευση του μετρό. Πιθανώς όμως να είναι οι εργασίες και η λειτουργία του μετρό ένας επιβαρυντικός παράγοντας. Oπως και να εχει, πρέπει στα δύο κτίρια να γίνουν επεμβάσεις».
Βάσει της μελέτης τρωτότητας στα 204 κτίρια του ΑΠΘ, τα 30 χρειάστηκε να προχωρήσουν σε βαθύτερο έλεγχο σε σχέση με τον οπτικό και σε συγκέντρωση στοιχείων, ώστε για ορισμένα από αυτά -τα πιο προβληματικά- να γίνουν μελέτες ενίσχυσης και ακολούθως οι απαιτούμενες εργασίες.
Το κτίριο διοίκησης του πανεπιστημίου διαπιστώθηκε ότι είναι «μειονεκτικό» και θα χρειαστεί κάποιες επεμβάσεις, για τις οποίες μάλιστα η Πρυτανεία είχε δηλώσει πως εξασφάλισε και το απαιτούμενο ποσό για την εκτέλεση των εργασιών. Είναι ένα σημαντικό κτίριο, με μεγάλη συνάθροιση κόσμου, συνολικά 5.000 τετραγωνικών μέτρων. Δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του πανεπιστημίου κι από το 2006 έπρεπε να έχουν ξεκινήσει οι απαιτούμενες επεμβάσεις. Oμως η διαδικασία «πάγωσε» εξαιτίας της διέλευσης του μετρό, ώστε να εξεταστούν και τυχόν επιπτώσεις από τις εργασίες κατασκευής και τη λειτουργία του έργου και να ληφθούν τα απαραίτητα επιπλέον μέτρα, για να μην απαιτηθεί εκ νέου μελέτη και πρόσθετες εργασίες.
Επηρεάζονται
Oπως τόνισε ο κ. Στυλιανίδης, «εμείς είμαστε υπέρ του έργου του μετρό. Oντως διατυπώνουμε επιφυλάξεις, αλλά πρέπει να βλέπουμε και το μέλλον του. Και είναι πραγματικότητα ότι η συγκεκριμένη χάραξη που επιλέχτηκε θίγει μια σειρά από κτίρια του ΑΠΘ, που είναι στη ζώνη επιρροής του μέσου. Πρόκειται για εκείνα τα κτίρια που είναι στον άξονα από τη Θεολογική Σχολή μέχρι το Πολυτεχνείο και τη στάση “Πανεπιστήμιο”, κάτω από τη Φοιτητική Λέσχη. Είναι αρκετά τα κτίρια. Πρόκειται για τα συγκροτήματα της Θεολογικής, το κτίριο διοίκησης, το κεντρικό αμφιθέατρο, την κεντρική βιβλιοθήκη και την Πολυτεχνική Σχολή, που έχει πολλά επιμέρους κτίρια. Δε λέμε ότι θα έχουν πρόβλημα αυτά τα κτίρια λόγω μετρό. Λέμε όμως πως πρέπει να εξεταστούν ενδεχόμενες επιπτώσεις. Oταν κάνεις διάτρηση εδάφους, υπάρχουν στα κτίρια επιπτώσεις. Oταν η διάτρηση είναι σε μεγάλο βάθος, οι επιπτώσεις μειώνονται. Ενοχλούν ενδεχόμενες υποχωρήσεις του εδάφους, που μπορεί να οδηγήσουν σε μετακινήσεις θεμελίων και άρα σε βλάβες στην ανωδομή. Στη φάση λειτουργίας του μετρό θα υπάρχουν δονήσεις, οι οποίες πιθανώς να μεταφερθούν στα κτίρια. Πρέπει να εξεταστούν όλα αυτά. Το μέγεθος των επιπτώσεων δεν έχει διευκρινιστεί μέχρι σήμερα».
http://www.agelioforos.gr/archive/article.asp?date=7/9/2007&page=23
| ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 29/4/2007 | |
 Τι αποκαλύπτει έκθεση για το μετρό Θεσσαλονίκης που συντάχθηκε από ειδικούς και αρχαιολόγους για λογαριασμό τής “Αττικό Μετρό Α.Ε.”
Στην περίπτωση του Σιντριβανίου, η (αρχαιολογική και όχι μόνο…) σκαπάνη έπεσε πάνω σε 35 τάφους (από τα πρώιμα ελληνιστικά μέχρι και τα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια), στους οποίους βρέθηκαν σκελετοί, νομίσματα, ειδώλια, οστέινες περόνες, πήλινα και γυάλινα αγγεία, χρυσά και χάλκινα κοσμήματα. Την εποπτεία και παρακολούθηση του συνόλου του έργου έχουν ήδη αναλάβει η 9η και η 16η Εφορεία.
Ήδη, ο σχεδιασμός του έργου μεταβάλλεται, με οριστική πλέον την απόφαση οι σήραγγες του μετρό να “κατέβουν” από 14 έως και 31(!) μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης, αντί των 7-9 μέτρων που προέβλεπε ο αρχικός σχεδιασμός. Αξίζει να σημειωθεί, πάντως, ότι η σχετική απόφαση λαμβάνεται τώρα, που τα έργα ήδη “τρέχουν” και με όποια (οικονομική ή χρονική) επιβάρυνση ενδέχεται να συνεπάγονται οι συγκεκριμένες τροποποιήσεις, παρά το γεγονός ότι, όπως παρουσιάζει σήμερα η “Μακεδονία της Κυριακής”, η κατασκευάστρια κοινοπραξία είχε στη διάθεσή της, ήδη πριν από το στήσιμο των πρώτων εργοταξίων, έκθεση αρχαιολογικής… “επικινδυνότητας” του υπεδάφους της Θεσσαλονίκης (τουλάχιστον στη γραμμή από την οποία θα διέλθουν οι σήραγγες του μετρό). Τα σημεία στο “κόκκινο” Στους τρεις σταθμούς του μετρό που θα κατασκευαστούν εντός των τειχών της αρχαίας πόλης εστιάζουν οι ειδικοί επιστήμονες τον μεγαλύτερο κίνδυνο εντοπισμού αρχαιοτήτων στο μετρό της Θεσσαλονίκης. Μάλιστα, σύμφωνα με την έρευνα που διεξήχθη για λογαριασμό της κατασκευάστριας κοινοπραξίας, μεταξύ αυτών των αρχαιοτήτων δεν αποκλείεται να περιλαμβάνεται και η ρωμαϊκή οδός “Βία Ρέτζια”, με δεδομένο ότι το βάθος της κυμαίνεται από 4,50 μέτρα ως 6,90 μέτρα (σημειωτέον ότι για το πλάτος του οδοστρώματός της γίνονται απλώς εικασίες, καθώς έχει εντοπιστεί από τα 6,90 έως τα 10 μέτρα, ενώ υπάρχουν ίχνη και πεζοδρομίων, πλάτους 2,10 μέτρων). 1. Σιδηροδρομικός Σταθμός Μεταξύ 6-6,50 μέτρων αναμένεται να εντοπιστούν αρχαία στον εν λόγω σταθμό, ο οποίος θα κατασκευαστεί επί της Μοναστηρίου, ακριβώς απέναντι από την είσοδο του σιδηροδρομικού σταθμού. Ο υδροφόρος ορίζοντας στην περιοχή βρίσκεται στα 5,80 μέτρα. Στον ίδιο χώρο έχουν καταγραφεί 58 αρχαιολογικές ανασκαφές (στην περιοχή που ορίζεται από τις οδούς Κωλέττη, Γιαννιτσών, Προμηθέως, Λαγκαδά, Αγίων Πάντων, Χαλκοκονδύλη, Πλάτωνος, Βενιζέλου, Πέραν, Ευξείνου και Αγάθωνος). Στο σημείο αυτό βρισκόταν τμήμα του δυτικού νεκροταφείου της αρχαίας πόλης (γνωστότερου ως “νεκροταφείου Βαρδαρίου”), όπου έχουν αποκαλυφθεί τάφοι της Ελληνιστικής, αλλά κυρίως της Ρωμαϊκής Εποχής και μεταγενέστεροι (κιβωτιόσχημοι, κεραμοσκεπείς, λακκοειδείς, καλυβίτες, καμαροσκεπείς και εγχυτρισμοί), που χρονολογούνται από τον 2ο μ.X. ως τον 8ο μ.X. αι. Επίσης, έχουν βρεθεί ταφικοί περίβολοι, ένα ταφικό παρεκκλήσι, μια τρίκλιτη βασιλική, κινστέρνες και φρεάτια, κεραμικοί κλίβανοι, ένα κεραμοπλαστείο και άλλα κτιριακά κατάλοιπα. 2. Πλατεία Δημοκρατίας Στο Βαρδάρι, η σκαπάνη αναμένεται να πέσει σε αρχαία σε βάθος 9 μέτρων, με τον υδροφόρο ορίζοντα να εντοπίζεται στα 4,50 μέτρα. Τα πρώτα σχέδια προέβλεπαν την κατασκευή του σταθμού επί της πλατείας Δημοκρατίας, μέσα από το αρχαίο τείχος, στη θέση της Χρυσής Πύλης. Η σημαντικότητα των εν λόγω μνημείων, ωστόσο, οδήγησε στην απόφαση για μετακίνηση του σταθμού εκτός των τειχών. Στους αρχαίους χρόνους, στο ίδιο σημείο βρισκόταν το θρησκευτικό κέντρο της πόλης, το Σεραπείον (μεταξύ των οδών Καραολή και Δημητρίου, Σβορώνου και Πτολεμαίων), ενώ εκτός των τειχών αρχίζει το δυτικό νεκροταφείο (μεταξύ του παλαιού σιδηροδρομικού σταθμού και του συνοικισμού της Παναγίας Φανερωμένης). Τάφοι -κυρίως της Βυζαντινής Εποχής- έχουν ανασκαφεί και εντός των τειχών (στις οδούς Δωδεκανήσου, Μοσκώφ και Μαβίλη). Συνολικά στην περιοχή έχουν πραγματοποιηθεί 39 αρχαιολογικές ανασκαφές, οι οποίες έχουν φέρει στο φως κτίρια με ψηφιδωτά δάπεδα από τη Ρωμαϊκή έως την πρώιμη Βυζαντινή Εποχή, τάφους από την Ελληνιστική ώς τη Βυζαντινή Εποχή, ναΐσκους-ιερά του Σεραπείου, οδούς, έναν οκταγωνικό παλαιοχριστιανικό ναό, λουτρά, εργαστηριακούς κλιβάνους, αποθήκες, αγωγούς, δεξαμενές, πηγάδια, κινστέρνες και τμήματα του δυτικού τείχους (κατάλοιπα τριγωνικών προβόλων, πύργων και του προτειχίσματος). Νοτίως της περιοχής αυτής βρίσκεται το Τοπ Χανέ ή Πύργος του Βαρδαρίου. 3. Βενιζέλου με Εγνατία Οι αρχαιότητες στη διασταύρωση των δύο κεντρικών οδών υπολογίζεται ότι βρίσκονται σε βάθος 7-9 μέτρων, με τον υδροφόρο ορίζοντα στα 5,20 μέτρα. Και στην περίπτωση του συγκεκριμένου σταθμού οι υπεύθυνοι της “Αττικό Μετρό” αποφάσισαν μετακίνηση προς τα ανατολικά (εγγύτερα στην αρχαία αγορά) από την αρχική του θέση, λόγω των αρχαιοτήτων. Ο λόγος; Στην περιοχή που ορίζουν οι οδοί Φιλίππου, Αριστοτέλους, Σολωμού, Βαλαωρίτου, Αντιγονιδών και Κρυστάλλη οι κατά καιρούς ανασκαφές (21 συνολικά) αποκάλυψαν ρωμαϊκά και υστερορωμαϊκά κτίρια, ψηφιδωτά δάπεδα και μαρμαροθετήματα, ένα λουτρό, αγωγούς, πηγάδια και δύο κινστέρνες, αρχαίους δρόμους, τάφους και έναν ναό της Υστεροβυζαντινής Εποχής. Σύμφωνα με τα αρχικά σχέδια, ο σταθμός θα κατασκευαζόταν ακριβώς μπροστά από το Αλκαζάρ (ή Χαμτζά Μπέι Τζαμί), σε απόσταση πολύ κοντινή στην Παναγία Χαλκέων. Γύρω από τον συγκεκριμένο ναό, στο ύψος της Αριστοτέλους, βρίσκεται η Κάτω Πλατεία, η οποία αποτελεί προέκταση της αρχαίας αγοράς και δεν έχει ακόμη ερευνηθεί αρχαιολογικά. Στο ίδιο σημείο αναμένεται να αποκαλυφθούν νέα τμήματα της ρωμαϊκής Βία Ρέτζια. 4. Πλατεία Αγίας Σοφίας Αρκετά “προβληματικός” είναι για τους αρχαιολόγους ο σταθμός στην Αγίας Σοφίας, ο οποίος θα κατασκευαστεί κάτω από το οδόστρωμα της Εγνατίας, στο ύψος της πλατείας Μακεδονομάχων. Στη συγκεκριμένη περιοχή εκτιμάται ότι θα βρεθεί σημαντικότατος αριθμός αρχαιοτήτων σε βάθος 7-9 μέτρων, με τον υδροφόρο ορίζοντα στα 6,50 μέτρα. Στην ευρύτερη περιοχή του βρίσκονται η αρχαία αγορά, τα λουτρά Παράδεισος, το κρηναίο οικοδόμημα της “Εξέδρας”, η Παναγία Αχειροποίητος και ο Άγιος Αθανάσιος. Σε συνολικά 49 ανασκαφές που έχουν πραγματοποιηθεί κατά καιρούς εντοπίστηκαν οικίες και κτίρια από την Ελληνιστική έως τη Βυζαντινή Εποχή με ψηφιδωτά δάπεδα, τοιχογραφίες, μαρμαροθετήματα, δεξαμενές και κινστέρνες. Παράλληλα, βρέθηκαν φρέατα, αγωγοί, λουτρά και θέρμες, δύο νυμφαία, τάφοι, εργαστήρια και αποθήκες, οδοί πλακοστρωμένες, κατάλοιπα βυζαντινών και μεταβυζαντινών ναών και το Επισκοπικό Μέγαρο της πόλης. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, η αρχαία αγορά επεκτεινόταν πιθανότατα έως την Εγνατία, το νότιο τμήμα της όμως (η Κάτω Πλατεία, η Μεγαλοφόρος των Βυζαντινών με την Παναγία των Χαλκέων και το Μπέι Χαμάμ) δεν έχει ακόμη ερευνηθεί. Τμήμα της ρωμαϊκής Βία Ρέτζια αναμένεται να βρεθεί στη διασταύρωση της οδού Μενελάου με την Εγνατία (σε βάθος 4,5 μέτρων), ενώ πίσω από την Αχειροποίητο (στην οδό Χριστοπούλου) βρέθηκαν οικία των ρωμαϊκών χρόνων και μεγάλο δημόσιο συγκρότημα λουτρών. Ρωμαϊκή αστική κατοικία με λουτρό, κτίρια των παλαιοχριστιανικών χρόνων με ψηφιδωτά, αλλά και το Επισκοπικό Μέγαρο Θεσσαλονίκης έχουν αποκαλυφθεί μεταξύ των οδών Παρασκάκη και Κουκουφλή. 5. Πλατεία Συντριβανίου Στην περίπτωση αυτή, ο σταθμός χωροθετήθηκε έξω από τα ανατολικά τείχη της αρχαίας πόλης (βόρεια του οδοστρώματος της Εγνατίας, στο χώρο του Ασύλου του Παιδιού), για να μην πέσει πάνω στον κεντρικό αποχετευτικό αγωγό της Θεσσαλονίκης. Στο σημείο αυτό αναμένεται να βρεθεί ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός τάφων (σε βάθος περί τα 7 μέτρα, με τον υδροφόρο ορίζοντα στα 4,5-6 μέτρα). Στην ευρύτερη περιοχή έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα 57 ανασκαφές, που έχουν φέρει στο φως το θριαμβικό τόξο του Γαλέριου, ανάκτορο του 300-311 μ.Χ. (περιλαμβάνει το περιστύλιο αίθριο και τα βασιλικά δωμάτια, λουτρό, νυμφαίο, τον ιππόδρομο, μαυσωλείο και θέατρο-στάδιο). Λίγο βορειότερα βρίσκεται η Ροτόντα, η οποία συνδεόταν με το τετράπυλο του Γαλέριου μέσω πομπικής οδού με στοές. Ειδικότερα σε ό,τι αφορά το συγκεκριμένο μνημείο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι χρήζει ιδιαίτερης προστασίας, με δεδομένο ότι οι σήραγγες θα περάσουν κοντά στα θεμέλιά του (14 μέτρα κάτω από αυτά και 4 μέτρα σε οριζόντια γραμμή). Στον ευρύτερο χώρο του συγκεκριμένου σταθμού έχουν βρεθεί οικοδομικά κατάλοιπα από τη Ρωμαϊκή έως τη Μεταβυζαντινή Εποχή με τοιχογραφίες, ψηφιδωτά και ορθομαρμαρώσεις, αρχαίες οδοί, λουτρά, κινστέρνες και εργαστήρια αγγειοπλαστικής. Εκτός των τειχών της πόλης βρισκόταν τμήμα του αρχαίου ανατολικού νεκροταφείου. Εκεί, έχουν ήδη εντοπισθεί πολλοί τάφοι της ίδιας περιόδου, όλων των ειδών. 6. Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ο επόμενος σταθμός του μετρό θα κατασκευαστεί ακριβώς μπροστά από το ίδρυμα, κάτω από το οδόστρωμα της Εγνατίας, σε σημείο όπου βρισκόταν μέρος του αρχαίου ανατολικού νεκροταφείου. Εν αντιθέσει με τους εντός των τειχών σταθμούς, εδώ τα αρχαία αναμένεται να βρεθούν σε μικρό βάθος (2-3,50 μέτρα). Ήδη, οι περίπου 20 ανασκαφές που έχουν πραγματοποιηθεί έχουν φέρει στο φως κυρίως τάφους (από την Ελληνιστική έως τη Βυζαντινή Εποχή), μια τρίκλιτη κοιμητηριακή βασιλική, μια ρωμαϊκή έπαυλη με λουτρό, ένα ψηφιδωτό δάπεδο, μια δεξαμενή αλλά ακόμη και μια εγκατάσταση της Νεολιθικής Εποχής. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της “Αττικό Μετρό Α.Ε.”, η γραμμή θα περάσει (με αντίστοιχους σταθμούς) από τη λεωφόρο Κωνσταντίνου Καραμανλή και τις οδούς Κατσιμίδη και Δελφών. Εκατέρωθεν των δύο πρώτων σταθμών έχουν αποκαλυφθεί ο σημαντικός προϊστορικός οικισμός της Τούμπας και το παλαιοχριστιανικό, κυρίως, νεκροταφείο της Αγίας Τριάδας (πολλοί τάφοι του οποίου φέρουν τοιχογραφίες), ενώ νοτίως του ναού έχει αποκαλυφθεί λατρευτικό κτίριο (μάλλον μαρτύριο). Σε κοντινή απόσταση από τον σταθμό του “Ευκλείδη” βρέθηκε μακεδονικός τάφος ιδιαίτερης σημασίας (χρονολογείται στα τέλη του 3ου π.Χ. αιώνα), ο οποίος βρισκόταν πάνω σε αρχαία αρτηρία. Οι φερτές επιχώσεις και για τους τρεις σταθμούς υπολογίζονται στα 3, 4 και 2 μέτρα, αντίστοιχα, ενώ ο υδροφόρος ορίζοντας έχει εντοπιστεί στα 1, 1,95 και 5,87 μέτρα. Στο πλαίσιο αυτό, όπως εκτιμούν οι αρχαιολόγοι, υπάρχει πιθανότητα να αποκαλυφθούν σποραδικές ταφές σε σχετικά μικρά βάθη. 8. Περιοχές Αναλήψεως, Πατρικίου Από τις μάλλον “ασφαλείς” περιπτώσεις, καθώς σε αρκετή απόσταση από τους δύο συγκεκριμένους σταθμούς δεν έχουν εντοπισθεί αρχαία (κάτι που απομένει να αποδειχθεί και στην πράξη, βεβαίως…). 9. Περιοχές Βούλγαρη, Νέας Ελβετίας, αμαξοστάσιο Και οι εν λόγω σταθμοί έχουν χωροθετηθεί σε περιοχές με λίγες αρχαιότητες. Πρόκειται, κυρίως, για μακεδονικούς τάφους και σποραδικές ταφές αρχαϊκών και κλασικών χρόνων στην περιοχή Αλλατίνη, οι οποίες εικάζεται ότι ανήκουν σε νεκροταφείο των αρχαϊκών χρόνων που έχει εντοπισθεί στην περιοχή. Στο σημείο αυτό, το βάθος των φερτών επιχώσεων είναι 5,80, 1 και 0 μέτρα, αντιστοίχως, ενώ το βάθος του υδροφόρου ορίζοντα υπολογίστηκε στα 6,78 και 8,90 μέτρα. ΑΓΓΕΛΟΣ Ν. ΒΑΣΣΟΣ |
| ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 18/4/2007 | |
 Από τις 15 ώς τις 20 Σεπτεμβρίου (κατά τη διάρκεια δηλαδή της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης) θα έρθουν στη Θεσσαλονίκη οι δύο μετροπόντικες, για να αρχίσουν τη διάνοιξη των σηράγγων από την αφετηρία του σιδηροδρομικού σταθμού. Ήδη στο εργοτάξιο του σταθμού έχουν μετατοπιστεί τα δίκτυα των οργανισμών κοινής ωφελείας και άρχισε η κατασκευή των διαχωριστικών φρεατίων για την υποδοχή των μηχανημάτων ολομέτωπης διάνοιξης (μετροπόντικες).
Αυτά ανέφερε ο γενικός διευθυντής του έργου Μιχάλης Σίμας στο νομάρχη Θεσσαλονίκης Παναγιώτη Ψωμιάδη σε χθεσινή ενημερωτική συνάντηση στα γραφεία της “Αττικό Μετρό Α.Ε.” στο εργοτάξιο του σιδηροδρομικού σταθμού. Παρόντες στη συνάντηση ήταν στελέχη της επιβλέπουσας εταιρείας “Αττικό Μετρό”, καθώς και διευθυντικά στελέχη της ΑΕΓΕΚ, επικεφαλής της αναδόχου κοινοπραξίας.
“Το έργο είναι δύσκολο σε μία πυκνοκατοικημένη περιοχή και είναι επόμενο να έχει προβλήματα. Είμαστε υποχρεωμένοι να ξεκινήσουμε από το μηδέν κάνοντας πρώτα τις γεωτεχνικές μελέτες. Έπρεπε να εξασφαλιστούν και οι αναγκαίοι χώροι”, δήλωσε ο κ. Σίμας, προσθέτοντας ότι “έγινε η παραγγελία για τους μετροπόντικες, που κατασκευάζονται αυτήν την περίοδο. Θα είναι υπερσύγχρονοι και θα έρθουν στο εργοτάξιο του σιδηροδρομικού σταθμού από τις 15 μέχρι τις 20 Σεπτεμβρίου του τρέχοντος έτους”. “Κάνουμε γεωτεχνική μελέτη και στη συνέχεια κατασκευή και αυτό το δεδομένο έχει κάποια δυσκολία. Ωστόσο το χρονοδιάγραμμα τηρείται μέχρι σήμερα απαρέγκλιτα, καθώς η εταιρεία μας έχει μεγάλη εμπειρία στο μετρό”, συμπλήρωσε ο διευθύνων σύμβουλος της ΑΕΓΕΚ Ιωάννης Τριανταφύλλου. Παρά τα μέχρι σήμερα θετικά αποτελέσματα στην πορεία των εργασιών, υπάρχει προβληματισμός σχετικά με τα αρχαιολογικά ευρήματα. Όπως επισημάνθηκε, η αρχαιολογική σκαπάνη είναι απρόβλεπτη και υπάρχει το ενδεχόμενο μικρών καθυστερήσεων σε περίπτωση εντοπισμού σημαντικών αρχαιοτήτων. “Στα σημεία της Εγνατίας οδού, όπου κάναμε εγκάρσια τομή, δεν δημιουργήθηκε κανένα πρόβλημα και προχωρήσαμε ταχύτατα. Όμως η αρχαιολογική ανασκαφή είναι απρόβλεπτη και δεν ξέρουμε τι θα συναντήσουμε”, υπογράμμισε ο Νίκος Σιδέρης, διευθυντής της “Αττικό Μετρό” Θεσσαλονίκης. “Με τις μελέτες κάνουμε τροποποιήσεις, εάν χρειαστεί, και λύνουμε τα προβλήματα. Μία από αυτές ήταν να μετατοπίσουμε το σημείο της διασταύρωσης της γραμμής προς την οδό Λαγκαδά κατά πενήντα μέτρα”, πρόσθεσε ο κ. Σίμας. Τα στελέχη της αναδόχου κοινοπραξίας, απαντώντας σε ερώτηση του νομάρχη, διαβεβαίωσαν ότι δεν πρόκειται να κινδυνέψουν τα κτίρια της Εγνατίας οδού στα σημεία διέλευσης του μετροπόντικα. Ειδικότερα, όπως σημείωσαν, ήδη γίνεται η πρώτη αξιολόγηση των κτιρίων και σε όποια κτίσματα διαπιστώνονται φθορές θα γίνεται στατική μελέτη. Το βάθος της διέλευσης του μετροπόντικα είναι μεγάλο, όπως είπαν, και δεν υπάρχει κίνδυνος. Επίσης έγινε μελέτη, ώστε κατά τη διάνοιξη να αντλούνται τα νερά από τις σήραγγες και να αποδίδονται πάλι στον υδροφόρο ορίζοντα χωρίς απώλειες. Την αναγκαιότητα ολοκλήρωσης της μελέτης που ανέλαβε να εκπονήσει ο ΟΡΘ, ώστε να αντιμετωπιστούν τα κυκλοφοριακά προβλήματα από την ύπαρξη των εργοταξίων του μετρό, επισήμανε εκτός των άλλων ο νομάρχης Θεσσαλονίκης Παναγιώτης Ψωμιάδης. Τόνισε δε ότι με την έναρξη των εργασιών για την υποθαλάσσια αρτηρία θα διογκωθούν τα προβλήματα και δεν πρέπει να κλείνουν οι δρόμοι του κέντρου. Τα στελέχη της “Αττικό Μετρό Α.Ε.” διαβεβαίωσαν ότι για κάθε εργοτάξιο γίνεται ξεχωριστή κυκλοφοριακή μελέτη, και όταν θα διανοίγονται ορύγματα, θα κλείνονται με γέφυρες, ώστε να μην κλείνουν περισσότερες της μιας λωρίδες κυκλοφορίας στην Εγνατία οδό. “Μία λωρίδα κυκλοφορίας θα κλείνει σε κάθε ρεύμα της Εγνατίας μόνο στα τμήματα των εργοταξίων για μία περίοδο τριών μηνών. Όταν θα πρέπει να κλείσουμε δεύτερη λωρίδα, αυτό θα γίνεται τα Σαββατοκύριακα και τη νύχτα, που η κίνηση είναι μειωμένη”, δήλωσε ο κ. Σίμας. Η πορεία των εργασιών Αυτήν την περίοδο γίνεται η μετατόπιση των δικτύων κοινής ωφελείας στο εργοτάξιο της Βενιζέλου και στο Συντριβάνι. “Το έργο εξελίσσεται κανονικά. Έχουν αρχίσει όλες οι μελέτες, οι οποίες γίνονται από την αρχή. Ξεκινήσαμε τα γεωτεχνικά, τις γεωτρήσεις, την αξιολόγηση και αυτή τη στιγμή κάνουμε την κυρίως εργασία. Στο εργοτάξιο στο σταθμό Βενιζέλου παρακάμπτονται όλα τα δίκτυα. Έχουν βρεθεί πολλά δίκτυα και πολλά εξ αυτών είναι παλιά και χρειάστηκε να γίνει αντικατάσταση. Επίσης γίνονται εργασίες παρακάμψεων στο Συντριβάνι και έχουμε αρχίσει να στήνουμε το εργοτάξιο στη διασταύρωση με το πανεπιστήμιο. Οι χώροι παραδίδονται και τους επόμενους μήνες προχωρούμε στο Πολυτεχνείο και σταδιακά προς ανατολικά”, περιέγραψε ο κ. Σίμας. “Είμαι απόλυτα ικανοποιημένος από την πρόοδο των εργασιών, για την οποία ενημερώθηκα. Τα χρονοδιαγράμματα τηρούνται. Η νομαρχία στηρίζει και είναι δίπλα σε αυτήν την προσπάθεια, όπως και όλοι οι φορείς της Θεσσαλονίκης. Πρέπει να σταθούμε δίπλα σε αυτό το έργο, ιδιαίτερα η αστυνομία, και να προστατεύσουμε όλοι με τη συμπεριφορά μας το ιστορικό και εμπορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης”, δήλωσε ο Παναγιώτης Ψωμιάδης. Τα οικονομικά της ΑΕΓΕΚ Στο περιθώριο της χθεσινής συνάντησης έγινε ιδιαίτερη αναφορά στο δημοσίευμα της “ΜτΚ” (15/4/2007), στο οποίο γινόταν λόγος για το ενδεχόμενο εμπλοκής του έργου του μετρό Θεσσαλονίκης εξαιτίας οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η τεχνική εταιρεία ΑΕΓΕΚ, η οποία ηγείται της αναδόχου κοινοπραξίας του έργου. Ο διευθύνων σύμβουλος της ΑΕΓΕΚ Ιωάννης Τριανταφύλλου διαβεβαίωσε στη “Μ” ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με τα οικονομικά της εταιρείας, η οποία βρίσκεται σε δρόμο περαιτέρω ανάπτυξης. Στελέχη της “Αττικό Μετρό” επαλήθευσαν από την πλευρά τους ότι η ΑΕΓΕΚ είναι συνεπέστατη στις συμβατικές υποχρεώσεις της, ενώ οι εργασίες προχωρούν γρηγορότερα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, χωρίς να διαφαίνεται κανένα πρόβλημα στο μέλλον. |
|